Metalik Bağ Ders 18
Metalleri bir arada tutan güç nedir?
Güçlü Etkileşimler – Üç Bağ Türü
Atomlar arasında çekim kuvvetleri itme kuvvetlerinden büyükse kimyasal bağ oluşur.
METALİK BAĞ
Metal ↔ Metal
M⁺
M⁺
M⁺
e⁻ denizi
İYONİK BAĞ
Metal ↔ Ametal
Na⁺
Cl⁻
e⁻ alışverişi
(biri verir, diğeri alır)
KOVALENT BAĞ
Ametal ↔ Ametal
H
H
e⁻ ortaklaşa
(paylaşırlar)
Elektron Denizi Modeli
Metal atomları son katmanlarındaki elektronları serbest bırakır. Artı yüklü katyonlar, eksi yüklü elektron denizi tarafından bir arada tutulur.
Benzetme: Konserdeki insanlar (katyonlar) sabit dururken, aralarında dolaşan güvenlik görevlileri (serbest elektronlar) herkesi bir arada tutar.
Metalik Bağ Metallere Ne Kazandırır?
Parlaktırlar — ışık serbest elektronlardan yansırIsı ve elektriği iletirler — serbest elektronlar enerji taşırİşlenip şekil verilebilir — dövülerek levha, çekilerek telOda koşullarında katı (cıva hariç)
Metalik Bağ Sağlamlığı – Keşfet!
Kural: Atom çapı küçüldükçe VEYA iyon yükü arttıkça → metalik bağ sağlamlığı ve erime noktası ARTAR.
↑ Başlangıca Dön
İyonik Bağ Ders 19
Bir atom elektron verir, diğeri alır — ve birbirlerine bağlanırlar!
Tüm atomlar soygaz kararlılığına ulaşmak ister (oktet kuralı). Metaller fazla elektronlarını verir , ametaller eksik olanları alır .
NaCl Oluşumu – Adım Adım
Çaprazlama Yöntemiyle Formül Yazma
Am+ ile Bn- birleşiyor → An Bm Örnek: Al³⁺ ve O²⁻ → Al₂O₃ (2×3 = 3×2 = 6, toplam yük sıfır ✓)
Önemli Katyonlar ve Anyonlar
Katyon Adı Anyon Adı Li⁺ Lityum F⁻ Florür Na⁺ Sodyum Cl⁻ Klorür K⁺ Potasyum Br⁻ Bromür Mg²⁺ Magnezyum S²⁻ Sülfür Ca²⁺ Kalsiyum O²⁻ Oksit Al³⁺ Alüminyum OH⁻ Hidroksit NH₄⁺ Amonyum CO₃²⁻ Karbonat
İyonik Bileşiklerin Özellikleri
Doğada katı hâlde , kristal örgü yapılıdırlar
Katı hâlde elektrik iletmezler — sıvı veya çözeltide iletirler
Erime noktaları yüksektir
Suda çözününce iyonlarına ayrışırlar: NaCl → Na⁺ + Cl⁻
Dikkat: NH₄⁺ (amonyum) ametallerden oluşan bir katyondur. NH₄Cl iyonik yapılıdır ama içinde metal yoktur!
↑ Başlangıca Dön
Kovalent Bağ Ders 20
İki ametal, elektronlarını paylaşıyor!
Ametaller elektron almak ister ama ikisi de almak istiyorsa? Çözüm: Ortaklaşa kullanırlar .
Benzetme: İki arkadaşın bisikleti yok. Biri diğerine veremez (kendisine de lazım). Çözüm: tandem bisiklet alıp birlikte kullanırlar! İşte kovalent bağ böyle çalışır.
Elektronegatiflik Farkı ve Bağ Türü – Dene!
Kaydırıcıyı hareket ettir, bağ türünü gör
EN Farkı:
0.0
Apolar Kovalent Bağ
Aynı atomlar arasında, eşit çekim
Örnek: H₂, Cl₂, O₂
0 0.4 1.0 1.7 3.0
Apolar Kovalent
Polar Kovalent
İyonik
Polar Kovalent Bağ
Farklı ametaller arası. EN farkı var → kısmi yükler (δ+, δ-) oluşur.
Örnek: H-Cl, H-F, C-O
Apolar Kovalent Bağ
Aynı ametaller arası. EN farkı yok → eşit çekim.
Örnek: H-H, Cl-Cl, O=O, N≡N
↑ Başlangıca Dön
Lewis Yapıları Ders 21
Moleküllerin elektron haritasını çizelim!
Bağlayıcı elektronlar: Atomlar arası paylaşılan çiftler. Ortaklanmamış elektronlar: Bağa katılmayan, atom üzerinde kalan çiftler.
Moleküllere Tıkla, Lewis Yapısını Gör
Yukarıdan bir molekül seç
Molekül Değerlik e⁻ Bağ Ort. e⁻ Çifti Cl₂ 14 Tekli (Cl—Cl) Her Cl'de 3 O₂ 12 Çift (O=O) Her O'da 2 N₂ 10 Üçlü (N≡N) Her N'de 1 CH₄ 8 4 tekli C'de 0 H₂O 8 2 tekli O'da 2 NH₃ 8 3 tekli N'de 1 CO₂ 16 2 çift C'de 0
↑ Başlangıca Dön
Moleküllerde Polarlık Ders 22
Bağ polarlığı başka, molekül polarlığı başka!
Dikkat: Bir molekülün bağları polar olsa bile, molekülün kendisi apolar olabilir! (Örnek: CO₂)
Polar mı Apolar mı? – Tahmin Et!
Kural: Merkez atomda ortaklanmamış elektron çifti varsa → POLAR. Yoksa → APOLAR.Üç farklı atom içeren moleküller → her zaman polar.
↑ Başlangıca Dön
Bileşiklerin Adlandırılması Ders 23
Kimya dilinde isim vermek!
🧂
İyonik BileşiklerMetal + Ametal → Katyon Adı + Anyon Adı
▼
Katyon Adı + Anyon Adı
NaCl = Sodyum Klorür • MgBr₂ = Magnezyum Bromür • Al₂O₃ = Alüminyum Oksit
Latince sayı önekleri (di, tri…) iyonik bileşiklerde kullanılmaz!
⚙️
Değişken Değerlikli MetallerMetal Adı + (Roma Rakamı) + Anyon Adı
▼
Metal Adı + (Roma Rakamı) + Anyon Adı
CuCl = Bakır (I) Klorür • CuCl₂ = Bakır (II) Klorür • Fe₂O₃ = Demir (III) Oksit
Fe, Cu, Sn, Pb gibi metaller birden fazla yük oluşturabilir → Roma rakamı zorunlu!
🔬
Moleküler BileşiklerAmetal + Ametal → Latince Öneklerle
▼
Latince Sayı + Ametal + Latince Sayı + Anyon
Önekler: 1=Mono* 2=Di 3=Tri 4=Tetra 5=Penta 6=Hekza 7=Hepta
CO₂ = Karbon dioksit • SO₃ = Kükürt trioksit • N₂O = Diazot monoksit
*Birinci ametal 1 ise "mono" okunmaz!
Adlandırma Alıştırması
Yukarıdaki parçalara sırasıyla tıkla
Temizle
Kontrol Et
Sonraki Soru →
↑ Başlangıca Dön
Moleküller Arası Etkileşimler Ders 24
Molekülleri bir arada tutan zayıf ama çok önemli kuvvetler!
Moleküllerin içindeki bağlar güçlü etkileşimlerdir. Aralarındaki etkileşimler zayıftır — ama erime noktası, kaynama noktası, çözünürlük gibi fiziksel özellikleri bunlar belirler.
Etkileşim Güçlerini Karşılaştır
Bir etkileşim türüne tıkla
Yukarıdan bir etkileşim türü seç
Hidrojen Bağı: H atomu F, O veya N ile bağ yapmışsa → moleküller arasında hidrojen bağı oluşur. Suyun 100°C'de kaynamasının sebebi budur!
Eğlenceli Bilgi: Hidrojen bağları olmasaydı su -80°C'de kaynardı ve dünya üzerinde sıvı su bulunamazdı!
↑ Başlangıca Dön