9. Sınıf Kimya — Hızlı Referans Kartı

Kimyasal Bağlar ve Maddenin Yapısı

⚡ Güçlü Etkileşimler (3 Bağ Türü)

BağArasındaMekanizma
MetalikMetal ↔ Metale⁻ denizi
İyonikMetal ↔ Ametale⁻ alışverişi
KovalentAmetal ↔ Ametale⁻ ortaklaşma

Metalik Bağ

  • Elektron denizi modeli: katyonlar + serbest e⁻
  • Parlak, iletken, şekil verilebilir, katı
  • Sağlamlık: Çap ↓ veya Yük ↑ → Bağ ↑

İyonik Bağ

  • Metal e⁻ verir → katyon (+); Ametal e⁻ alır → anyon (-)
  • Kristal örgü yapılı (molekül değil!)
  • Katı: iletmez | Sıvı/Çözelti: iletir
  • Yüksek erime noktası, sert, kırılgan

🔗 Kovalent Bağ

Ametaller e⁻ paylaşarak bağ kurar.

Polar Kovalent

Farklı ametaller arası
EN farkı var → δ+/δ-

H-Cl, H-F, C-O

Apolar Kovalent

Aynı ametaller arası
EN farkı yok → yük farkı yok

H-H, Cl-Cl, O=O

EN Farkı: 0 → Apolar | 0-1,7 → Polar | ≥1,7 → İyonik

Lewis Yapısı Çizme

  1. Değerlik e⁻ sayısını bul
  2. Merkeze en düşük EN'li atom (H merkeze gelmez!)
  3. Tekli bağlar çiz → kalan e⁻ dağıt → eksikse çoklu bağ

Önemli Moleküller

Mol.BağOrt. e⁻ çifti
H₂O2 tekliO'da 2
NH₃3 tekliN'de 1
CH₄4 tekliC'de 0
CO₂2 çiftC'de 0
N₂1 üçlüN'de 1

🧲 Molekül Polarlığı

Bağ polarlığı ≠ Molekül polarlığı!

2 Atomlu Moleküller

Bağ polar → molekül polar | Bağ apolar → molekül apolar

Çok Atomlu Moleküller

Merkez atomda ort. e⁻ çifti YOK → APOLAR

Merkez atomda ort. e⁻ çifti VAR → POLAR

3 farklı atom → HER ZAMAN POLAR

MolekülOrt.e⁻?Sonuç
CO₂YokApolar
CH₄YokApolar
BF₃YokApolar
H₂O2 çiftPolar
NH₃1 çiftPolar
OF₂2 çiftPolar

🏷️ Bileşik Adlandırma

İyonik Bileşikler

Katyon Adı + Anyon Adı

NaCl = Sodyum Klorür | CaCO₃ = Kalsiyum Karbonat

Değişken Değerlikli Metaller

Metal Adı + (Roma Rakamı) + Anyon Adı

Fe₂O₃ = Demir (III) Oksit | CuCl = Bakır (I) Klorür

Moleküler Bileşikler

Latince Sayı + Ametal + Latince Sayı + Anyon
SayıÖnekSayıÖnek
1Mono*6Hekza
2Di7Hepta
3Tri8Okta
4Tetra9Nona
5Penta10Deka

*Birinci ametal 1 ise "mono" OKUNMAZ!

CO₂ = Karbon dioksit | N₂O₃ = Diazot trioksit

🌊 Moleküller Arası Etkileşimler

Van der Waals Kuvvetleri

TürKimler Arası
Dipol-DipolPolar + Polar
İyon-İnd.Dipolİyonik + Apolar
LondonApolar + Apolar (ve TÜM moleküllerde!)

Hidrojen Bağı

H — F, O veya N ile bağ yapmışsa → Hidrojen bağı oluşur

Örnekler: H₂O···H₂O, HF···HF, NH₃···NH₃

Güç Sıralaması

İyon > H-bağı > Dipol-Dipol > London

London: e⁻ sayısı ↑ → kuvvet ↑ → kaynama noktası ↑

Yazdır: Ctrl+P (veya Cmd+P) | 9. Sınıf Kimya Referans Kartı 2026